Bach denkt als een violist… zei Albert Schweitzer ooit en hij vervolgde: wil je een klavierstuk van Bach goed spelen dan moet je het zo weergeven, als werd het door een strijkkwartet uitgevoerd. Nog steeds te denken geven, vind ik. Maar daar gaat het me nu niet om.
Toen ik het archief van de verdwenen Christuskirche (Bexstraat) doorploegde, stuitte ik plots op een mooi gedrukt karton, waarop het programma van een orgelconcert stond: 1 november 1904, gespeeld door Albert Schweitzer. Hij speelde samen met een violist en een zangeres.
Schweitzer is er niet meer, het orgel is er niet meer (de kerk is in de jaren 1970 gesloopt met inboedel en al. Monumentenzorg was met haar inventaris nog niet buiten de leien geraakt…).
Het programma is het enige dat rest. (NB: de afmeting van dat programma is kleiner dan je denkt (een grote postkaart). Ze werd verstuurd aan ‘geïnteresseerden’, i.c. Pfr. Eichler van de andere Duitse kerkgemeente aan de Lange Winkelstraat 5. Die woonde overigens ‘om de hoek’ (Quinten Matsyslei 12 – in de pastorie woonde de Nederlandstalige dominee: de weleerwaarde heer Wagener).
Hier de nog jonge Albert Schweitzer achter een ander (veel ouder) orgel dan dat van de Christuskirche, maar de uitstraling zal wel kloppen.
N.B. 1904 is vroeg in de carrière van Albert. Van Lambarene of zending was nog geen sprake. Zelfs zijn Bach-boek was nog niet gepubliceerd. Waarschijnlijk zijn er gewoon contacten met de Elzas geweest en was het culturele milieu van de Christuskirche vanzelfsprekend op de hoogte dat dit the coming man was in de orgelwereld. Echt protestants overigens: ein feste Burg op Allerheiligen (de dag na ‘Hervormingsdag’).
De enige foto waarop een deel van het orgel te zien is, heb ik daaronder geplakt [foto genomen in 1946, ter gelegenheid van de protestantse toogdag bij uitstek, de jaarlijkse bijbeldag]. De speeltafel stond voor het orgel en de organist keek dus recht de kerk in.
